• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
  • https://www.facebook.com/groups/vaazdokumanlari/
  • https://www.twitter.com/@vaazsitesi
Üyelik Girişi
Vaaz Kategorileri
Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi17
Bugün Toplam553
Toplam Ziyaret3675571
İslam Ansiklopedisi
Hadislerle İslam
Site Haritası
Takvim
Vaaz Dokumanları

Vefat Eden Din Kardeşlerimize Karşı Vazifelerimiz

 

VEFAT EDEN DİN KARDEŞLERİMİZE KARŞI VAZİFELERİMİZ

 

AYET : CUMA SURESİ – 8. AYET

 

قُلْ إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلَاقِيكُمْ ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلَى عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ:

           MEALİ :

 

     “De ki: Sizin kendisinden kaçtığınız ölüm muhakkak sizi bulacaktır. Sonra görünmeyeni ve görünen ve âlemi de bilen Allah’a döndürüleceksiniz, o size yaptıklarınızı haber verecektir.” (CUMA SURESİ – 8. AYET)

     Ölüm, her canlı için mukadder bir sonuçtur. Kaçmakla ondan kurtulmak mümkün değildir. Bununla beraber ölümü temenni etmek de tavsiye edilmemiştir. Peygamberimiz (SAV) buyuruyor: “Sakın sizden hiç biriniz ölümü temenni etmesin. Çünkü o, hayır ve iyilik sahibi ise, yaşayıp iyiliğini artırması (ve Allah katındaki derecesini yükseltmesi) umulur. Eğer günahkâr bir kişi ise günün birinde tövbe ederek Allah’ın rızasını dilemesi bek1enir.”

     Müminin görevi ölümü hatırlamak ve ona hazırlıklı olmaktır. Ölüme hazırlanmak demek, her işini dürüst ve ölçülü yaparak ölüm sonrası Allah’a verilecek hesaba hazırlanmaktır. Bu da ancak Allah’ın emirlerine uymak ve yasaklarından sakınmakla mümkündür. Yüce dinimiz, ölen bir din kardeşimizin hastalığından itibaren mezara konuncaya kadar ona karşı bize bir takım görevler vermiştir. Bu görevlerimizi hatırlatan bir hadisi şerifte Peygamberimiz (SAV) şöyle buyurmuştur: “Müslüman’ın Müslüman üzerinde beş hakkı vardır: Selamı almak, hastayı ziyaret etmek, cenazeyi takip etmek, davete icabet etmek ve aksırana Allah merhamet etsin demektir.” Zamanımız yetmeyeceği için, Müslüman’ın Müslüman üzerindeki bu beş hakkından sadece ikisi üzerinde duracağız. Bunlar, hastayı ziyaret etmek ve cenazeyi takip etmektir.

 

1-) HASTAYI ZİYARET ETMEK

 

     Yüce dinimiz sosyal yardımlaşmaya büyük önem vermiş, İslâm’ın beş şartından birini buna tahsis etmiştir. Hasta ziyareti de bu sosyal yardımlaşmanın bir şubesidir. Peygamberimiz (SAV) buyuruyor: “Allah Teâlâ kıyamet gününde şöyle buyuracak: “Ey Âdemoğlu, hastalandım da beni ziyaret etmedin.” Kul: “(Aman ya Rabbi!) Ben seni nasıl ziyaret edebilirdim ki, Sen âlemlerin Rabbisin.” diyecek. Allah Teâlâ: “Filan kulum hastalandı da sen onu ziyaret etmedin. Onu ziyaret etseydin beni onun yanında bulurdun.” buyurur. “Ey Âdemoğlu, acıktım da beni doyurmadın.” buyuracak. Âdemoğlu, diyecek ki: “(Aman Allah'ım!) Ben seni nasıl doyurabilirdim ki, Sen âlemlerin Rabbisin.” Allah Teâlâ:“Bilesin ki, kulum senden yiyecek istedi de vermedin. Eğer ona yiyecek vereydin onu benim yanımda bulurdun.” buyuracak. “Ey kulum, senden su istedim de vermedin.” “(Aman ya Rabbim!) Sana nasıl verebilirdim ki, Sen âlemlerin Rabbisin.” Allah Teâlâ buyuracak ki: “Filan kulum senden su istedi de vermedin. Bilesin ki, eğer ona verseydin onu yanımda bulurdun.”

     Peygamberimiz (SAV) hastaları ziyaret eder, onların hatırını sorar ve şifa bulmaları için dua ederdi. Hatta bu konuda ayırım yapmaz Müslüman olmayanları da ziyaret ederdi.

     Enes (RA) şöyle demiştir: “Bir Yahudi çocuğu Peygamberimiz (SAV)’in hizmetinde bulunuyordu. Günün birinde hastalandı. Peygamberimiz (SAV) onu ziyaret edip başucunda oturdu. Çocuğa: “Müslüman ol.” dedi. Çocuk babasına baktı. Babası:“Ebû’l-Kasım'a itaat et.” dedi. Çocuk da Müslüman oldu. Bundan memnun kalan Peygamberimiz (SAV): “Bu genci cehennemden kurtaran Allah'a hamdolsun.” diyerek çocuğun yanından ayrıldı.    

     Peygamberimiz (SAV) buyuruyor: “Bir Müslüman, hasta bir Müslüman kardeşini ziyaret ettiğinde ziyaretinden dönünceye kadar geçen vakti, cennet hurfesi toplamakla geçirir.” Sordular: “Ey Allah'ın Resulü, cennet hurfesi nedir?” Peygamberimiz (SAV): “Zamanı geldiğinde ağaçtan toplanan hurmadır.” buyurdu.

     Hasta ziyaret edildiğinde Allah’tan şifa, sıhhat ve afiyet dilemek, sabır ve tahammül tavsiye etmek, iyi gördüğünü, iyileşeceğini ve hastalığının günahına keffaret olacağını söylemek, hasta ısrar etmedikçe yanında çok kalmamak ziyaretin adabındandır.

 

CENAZEYİ  İZLEMEK

 

     Cenazeyi izlemek demek, namazı kılındıktan sonra mezara götürülürken arkasından yürümek demektir. Onu bu ebedî yolculuğunda yalnız bırakmamak ve mezara kadar da olsa ona arkadaşlık yapmaktır. Onunla birlikte mezara gidecek olan, yaptıkları ve öğrendikleridir.

     Peygamberimiz (SAV) ne güzel buyurmuş: “Ölüyü (mezara giderken) üç şey takip eder. Bunlardan ikisi geri döner, biri kalır. Onu ailesi, (dost ve yakınları) malı ve yaptıkları takip eder; ailesi ile dostları ve malı geri döner, yaptıkları kalır.”

     Cenazeyi takip etme görevi ile birlikte diğer görevlerimizi de hatırlatmakta yarar vardır. Hastada ölüm belirtileri görüldüğünde, eğer zorluk yoksa hasta kıbleye karşı sağ yanı üzere çevrilir. Ayakları Kıble’ye doğru ve başı biraz yükseltilerek arkası üstüne de yatırılabilir. Söyleyeni anlayabilecek durumda olan hastaya başucunda bulunanlardan birisi aralıklarla kelime-i tevhidi telkin eder, yani “Lâ ilâhe İllallah Muhammedü’r-Resûlüllah” der. Sadece kendisi söyler, hastaya “sen de söyle” demez. Asıl telkin budur. Çünkü Peygamberimiz (SAV): “Ölülerinize Lâ ilâhe İllâllah sözünü telkin ediniz.” buyurmuştur. İMAM NEVEVİ ve İBNİ HİBBAN hadis-i şerifte ki, “ÖLÜLERİNİZE” demek, “ÖLMEK ÜZERE OLAN HASTALARINIZA” demektir demişlerdir.

     İslâm âlimleri bu hadis-i şerife dayanarak ölmek üzere olan hastaya bu telkinin yapılmasında ittifak halindedir. Bu telkin ile onun son sözünün kelime-i tevhit olmasını ve Peygamberimiz (SAV)’in müjdesine ermesini sağlamaktır. Çünkü Peygamberimiz (SAV) şöyle buyurmuştur: “Son sözü,‘Lâ ilâhe İllallah’ olan kimse cennete girer.” Ölüm olayı vuku bulunca gözleri kapanır, çenesi bağlanır, üzerine boylu boyunca bir örtü çekilir ve bundan sonra yapılacak işlere başlanır.

     Ümmü Seleme (RA) şöyle demiştir: Peygamberimiz (SAV), vefat eden Ebu Seleme (RA)’nın yanına girdi. Ebu Seleme’nin gözleri açık kalmıştı. Peygamberimiz (SAV) gözlerini kapadı, sonra: “Şüphesiz ruh alındığı zaman, göz onun arkasından baka kalır.” buyurdu. Ailesinden bazıları çığlık attılar. Bunun üzerine Peygamberimiz (SAV): “Kendinize ancak hayır dua edin. Çünkü melekler söylediklerinize âmin derler.” buyurdu, sonra da şu duayı yaptı: “Allah’ım, Ebu Seleme'yi affet, derecesini hidayete erenlere yükselt, arkasında kalanlarını sen koru. Bizi de, onu da bağışla. Ey Âlemlerin Rabbi, bu ölünün kabrini genişlet ve kendisine orada bir ışık yarat.”

      Ölüm haberini duyanlar hemen Allah’a sığınırlar, yani “İnna lillâh ve innâ ileyhi raciûn -Biz Allah'ın kullarıyız ve O'na döneceğiz.” derler.

Nitekim Allah Teâlâ bunu bize şöyle öğretiyor:

 

الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُم مُّصِيبَةٌ قَالُواْ إِنَّا لِلّهِ وَإِنَّـا إِلَيْهِ رَاجِعونَ:

 

     “O sabredenler kendilerine bir bela geldiği zaman “Biz Allah’ın kullarıyız ve O’na döneceğiz” derler.”  (BAKARA SURESİ – 156. AYET)

     Peygamberimiz (SAV) de şöyle buyuruyor: “Bir musibet ve felaketle karşılaşan ve “Biz Allah’ın kullarıyız ve O’na döneceğiz. Allah’ım musibetim içinde bana ecir ver, kaybettiğimden daha hayırlısını ihsan buyur.” diyen hiçbir kul yoktur ki, Allah ona musibeti karşılığında ecir vermesin ve kaybettiğinin yerine daha iyisini lütfetmiş olmasın.”

     Yakınlarını ve sevdiklerini kaybeden insanlar elbette üzülür ve ağlarlar. Bu tabiidir. Dinimiz bunu yasaklamamıştır. Esasen bu insanın elinde de değildir. Dinimizin yasakladığı aşırılıktır; bağırıp çağırmak, saçı ve başı yolmaktır.

     Nitekim Peygamberimiz (SAV),şöyle buyuruyor: “Her kim ölüleri için avucunu, yanaklarını, yüzünü döver, yakalarını yırtar ve cahiliyet âdeti üzere feryad-ü figan eylerse bizden değildir, bizim âdetimizin dışındadır.”

     Enes (RA) anlatıyor: “Peygamberimiz oğlu İbrahim’in yanına girdi. İbrahim ruhunu teslim ediyordu. Peygamberimiz (SAV)’in gözleri yaşardı. Abdurrahman b. Avf: “Ey Allah'ın Resulü, sen de mi ağlıyorsun? Deyince, o âlemlere rahmet olan Peygamberimiz (SAV): “Ey İbni Avf, bu gördüğün şefkat belirtisidir.” dedi ve devamla: “Göz yaşarır, kalp üzülür. Biz ancak Rabbimizin razı olacağı sözleri söyleriz. Ey İbrahim, biz senin aramızdan ayrılmanla kederliyiz.” buyurdu.

     Üsâme b. Zeyd (RA) anlatıyor: “Peygamberimiz (SAV)’e kızının ölüm halinde bulunan oğlunu getirdiler. Peygamberimizin gözleri yaşardı. Bunun üzerine Sa’d b. Ubade: “Ey Allah’ın Resulü, bu nedir?” dedi. Peygamberimiz (SAV): “Bu rahmettir. Allah onu sevdiği kullarının kalbine koymuştur. Allah ancak yumuşak kalpli kullarına merhamet eder.” buyurdu ve üzülmenin, ağlamanın tabiî olduğunu söyledi.

     Ölünün yüzünün açılarak öpülmesinde bir sakınca yoktur.

     Hz. Aişe (RA) diyor ki: “Peygamberimiz (SAV), Osman İbni Ma’zun (RA)’ın cenazesinin üzerine kapanarak onu öptü ve ağladı. Hatta gözyaşları mübarek yanakları üzerine aktı.”

     Hz. Ebû Bekir (RA) da Peygamberimiz (SAV)’in mübarek naşını öpmüştür.

     Hz. Aişe (RA) anlatıyor: “Peygamberimiz (SAV) irtihal ettiği zaman Ebû Bekir (RA) Sünüh Mahallesi’ndeki evinde idi. Ata binip mescide geldi. Atından inip mescide girdiğinde kimseye bir şey söylemeden doğruca benim odama girdi. Hemen Peygamberimiz (SAV)’e yaklaştı. Peygamberimiz (SAV)’in mübarek yüzü bir bürde-i yemani ile örtülü idi. Yüzünden örtüyü kaldırdı, sonra üzerine kapandı ve iki gözü arasını saygı ile öptü ve ağlamaya başladı. Daha sonra da: “Ey Allah’ın Peygamberi, babam anam sana feda olsun. Allah Teâlâ sana bu ölüm şiddetinden başka ikinci bir keder vermeyecektir. Muhakkak olan bu ölüm geçidini ise atlatmış bulunuyorsunuz.” diye yas tuttu.

     Bundan sonra ölü yıkanır. Kefenlenir ve namazı kılınır. Ölü yıkanıp kefenlendikten sonra varsa borçları ödenir. Peygamberimiz (SAV) buyuruyor: “Müminin ruhu, borcu ödeninceye kadar ona bağlı kalır.”

     Böylece borçtan kurtulmuş olarak ahirete intikali sağlanmış olur. Namazı kılındıktan sonra defnedilmek üzere mezara götürülür. Bu da müslümanlar üzerinde ölünün son bir hakkıdır.

     Peygamberimiz (SAV) buyuruyor: “Bir kimse faziletine inanarak Allah’ın sevabını umarak Müslüman’ın cenazesini izler ve namazı kılınıp defnedilinceye kadar beklerse, her biri Uhud Dağı kadar olan iki kırat sevapla döner. Bir kimse cenazenin namazını kılıp defnolunmazdan evvel ayrılırsa, bir kırat sevapla döner.”

     Hadiste geçen iki kırat, bir kırat sevap, çokluktan kinayedir. Yalnız namazını kılıp ayrılan kimsenin alacağı sevap, namazını kıldıktan sonra ayrılmayıp mezara konuncaya kadar bekleyen kimsenin alacağı sevabın yarısıdır. Cenaze defnedildikten sonra mezar başında bulunanlar ölüye dua ederler. Peygamberimiz (SAV) öyle yapar, bize de böyle yapmamızı öğütlerdi.

     Osman İbni Affan (RA) anlatıyor: “Peygamberimiz (SAV) ölü defnedildikten sonra onun başında durup: “Kardeşiniz için istiğfar ediniz. Zira o, bu anda sorgulanmaktadır.” buyurmuştur.

     Bugün cenaze defnedildikten sonra mezar başında yapmakta olduğumuz bazı işler vardır ki, bunların dinimizin emri olup olmadığı hep tartışılmıştır. Bunlar, ölüye karşı görevlerimiz cümlesinden olmamakla beraber, bunlara da temas etmek bilgi bakımından yararlı olacaktır. Yoksa yerleşmiş bir geleneğin değiştirilmesi hemen hemen mümkün değildir. Mezar başında Yasin Suresi’ni okumak, bu işlerden birisidir. Ölü defnedildikten sonra mezar başında dua etmenin Peygamberimiz (SAV) tarafından tavsiye edildiği ve bizzat kendilerinin de dua ettiği az önce ifade edilmişti. Ancak Peygamberimiz (SAV)’in mezar başında Yasin-i Şerif ve diğer surelerden her hangi birini okuduğuna dair güvenilir bir rivayet bulunmamaktadır.

     Ölülere Yasin Suresi’nin okunması ile ilgili Makil b. Yesar’ın rivayet ettiği bir hadisi şerif vardır. Bu hadis-i şerifte şöyle buyrulur: “Yasin Kur’an’ın kalbidir. Allah’ı ve ahiret gününü niyetine alarak hiçbir kimse onu okumaz ki bağışlanmasın. Onu ölülerinize okuyun.”

     DAREKUTNİ, bu hadisin isnadının zayıf ve metninin meçhul olduğunu ve bu konuda sahih bir hadis bulunmadığını söylemiştir. İMAM-I A’ZAM EBU HANİFE de bu görüşte olduğu için mezar başında Kur’an okumanın mekruh olduğu görüşündedir. İBNİ HİBBAN da sahihinde hadisteki, “ÖLÜLERİNİZ” demek, “ÖLMEK ÜZERE OLANLARINIZ” demektir, demiş ve Yasin’in ölümden sonra değil, ölmeden önce hastaya okunması görüşünü belirtmiştir.

     İbni Hibban’ın Ebû’d-Derda ve Ebû Zer’den rivayet ettikleri bir hadiste Peygamberimiz (SAV): “Ölmek üzere olan her hangi bir kimsenin yanında Yasin okunacak olursa, Allah ona kolaylık verir.” buyurmuştur.

     Bu konu, başkasının yaptığı ibadetin ve hayrın ölüye ulaşıp ulaşmaması ile ilgilidir. Bir insanın ölüleri için yapacağı dua ve hayırdan onların yararlanacağını ifade eden ayet ve hadisler vardır. Nitekim Kur’an-ı Kerim şöyle buyurur:

 

وَالَّذِينَ جَاؤُوا مِن بَعْدِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَاوَلِإِخْوَانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونَا بِالْإِيمَانِ وَلَا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنَاغِلّاً لِّلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا إِنَّكَ رَؤُوفٌ رَّحِيمٌ:

 

     “Onlardan sonra gelenler derler ki: Ey Rabbimiz, bizi ve bizden önce inanan kardeşlerimizi bağışla.”  (HAŞR SURESİ – 10. AYET)

     Peygamberimiz (SAV) katıldığı bir cenazede: “Kardeşiniz için Allah'tan mağfiret dileyin. Zira o,şu anda sorgulanmaktadır.” buyurmuş, ölüye dua edilmesini önermiştir.

     Yine Peygamberimiz (SAV): “İnsan öldüğü vakit ameli kesilir. Yalnız üç şeyden; devam eden sadakadan, faydalanılan ilimden ve kendisine dua eden iyi evlattan kesilmez (amel defterine sevap yazılır.)” buyurmuştur.

     Bir adam Peygamberimiz (SAV)’e gelerek: “Ey Allah’ın elçisi, annem ansızın öldü vasıyyet de etmedi. Sanıyorum konuşmuş olsa fakirlere sadaka verirdi. Acaba onun için ben sadaka versem ona ecir olur mu?” demiş, Peygamberimiz (SAV): “Evet, olur.” buyurmuştur.

     Bunun bir başka canlı delili de cenaze namazıdır, bu namazda ölüye yaptığımız duadır. İşte bu ayet ve hadisler çok açık bir şekilde insanların ölüleri için yapacakları dua, hayır ve iyilikten onların yararlanacağını ifade etmektedir. Ve yine İslâm âlimleri, insanın yaptığı ibadetin sevabını bir ölüye bağışlayabileceğini söylemişlerdir. Ancak bir ücret karşılığı olmayan, Allah rızası için okunan Kur’an’dan ölü yararlanır. Ücret karşılığı okunan Kur’an ibadet olmayacağı için bundan ölüye de bir fayda olmaz. Cenaze defnedildikten sonra yapılmakta olan telkin, az önce ifade ettiğimiz gibi Peygamberimiz (SAV), kabirde bir süre kalmış ve orada bulunanlara ölüye dua etmelerini tavsiye etmiş, kendileri de dua etmiştir. Bugün yapmakta olduğumuz telkini Peygamberimiz (SAV)’in yaptığına veya yapılmasını tavsiye ettiğine dair sahih bir hadis yoktur. “Ölülerinize Lâ ilâhe illâllah sözünü telkin edin.” mealindeki hadis-i şerifin hakikat manası üzerinde olduğunu söyleyenler olmakla beraber, âlimlerin çoğunluğu buradaki  “ÖLÜLERİNİZ” demek “ÖLMEK ÜZERE OLAN HASTALARINIZ” demek olduğu görüşündedirler.

     Buna göre bu telkin öldükten sonra değil, ölmeden önce yapılması gereken telkindir ki, son sözünün bu olmasını sağlamak içindir.

     Hanbelî Mezhebi’nin İmamı olan Ahmet b. Hanbel’e, cenaze defnedildikten sonra yapılan telkini sorduklarında şöyle demiştir: “Ebu'l-Muğire vefat edince Şamlılar ona böyle telkin verdiler. Başka hiç kimsenin böyle yaptığını görmedim.”

     Hanefilerin meşhur fıkıh kitabı olan “Dürrü’l-Muhtar”’ın metninde:“Ölü defnedildikten sonra telkin yapılmaz.” deniliyor. Fakat Hanefilerin çoğuna göre ne yapın denir, ne de yapmayın. Çünkü yapılmasında bir zarar yoktur.

     Şafiîler müstehap olduğunu, Maliki ve Hanbelîler de mekruh olduğunu söylemişlerdir. Bu farklı görüşler, konu hakkında sahih bir hadis olmadığından ve telkin ile ilgili hadisin farklı yorumlanmasındandır. Ölen kimsenin aile fertleri taziye edilir, sabır dilenir ve Cenab-ı Hakk’ın ölüyü bağışlaması için dua edilir. Bu da müstehaptır. Taziye cenaze defnedildikten sonra yapılır. Üç günden sonra taziyede bulunulmaz. Çünkü bu ölü yakınlarının üzüntüsünü yeniler. Ancak orada olmayanlar, geç duyanlar üç günden sonra da taziye edebilirler.

     Peygamberimiz (SAV) buyuruyor: “Başına felaket gelen kimseye taziyede bulunana musibet sahibinin sevabı kadar sevap verilir.”

     Cenaze evi halkına akraba ve komşuların yemek vermesi müstehaptır.

     Peygamberimiz (SAV), Hz. Cafer (RA) şehit olunca: “Cafer ailesine yemek yapın. Çünkü onların başına büyük bir iş geldi.” buyurdu. Fakat cenaze evinin yemek, helva hazırlayıp başkalarına ikram etmesi mekruhtur. Çünkü ziyafet vermek sevinçli zamanlarda meşrudur.

     Aramızdan ayrılarak ahirete yolcu ettiğimiz din kardeşimize karşı görevlerimiz özetle bunlardır. Ömrü olanlarımıza Cenab-ı Hak’tan sağlıklı yaşama nasip etmesini, vefat eden kardeşlerimize de rahmet etmesini niyaz ediyorum. Âmin.

 

KAYNAK : DİYANET AYLIK DERGİ


Yorumlar - Yorum Yaz


2018 Ramazan
Namaz Kitapları
Aydın Gökçe Bey'e Teşekkür
Sitemize Vaaz Ansiklopedisi olarak eklediğim bölüm Aydın Gökçe'nin Almanya'da görevli iken çeşitli kaynaklardan yaptığı vaazları alfabetik sıraya almasıyla oluşmuştur. Kendisine teşekkür ediyorum.
Bu vaazlar ayrıca Dosyalar bölümünde de yer almaktadır. Vehbi Akşit
Vaaz Ansiklopedisi
VAİZLER KÜTÜPHANESİ
Kur'ani Site
Hava Durumu
Anlık
Yarın
8° 4°
Döviz Bilgileri
AlışSatış
Dolar5.34675.3682
Euro6.08376.1081
Saat